Przed rozpoczęciem budowy nowych siedzib Sejmiku Województwa Mazowieckiego i Sądu Apelacyjnego w Warszawie archeolodzy odsłonili, udokumentowali i zabezpieczyli cenne znaleziska. Jak się okazało, teren przy ul. Świętojerskiej 9 skrywał niezwykłe świadectwa kilku stuleci historii Warszawy.
Przy ul. Świętojerskiej 9 powstaną dwa siedmiokondygnacyjne obiekty (w tym sześć kondygnacji nadziemnych i jedna kondygnacja podziemna). Budynek Sejmiku Województwa Mazowieckiego będzie miał ponad 6,8 tys. m² powierzchni użytkowej, natomiast nowa siedziba Sądu Apelacyjnego – ponad 5,3 tys. m². Pomiędzy nimi powstanie ogólnodostępny plac z zielenią i elementami małej architektury. Inwestycja ma zakończyć się w II połowie 2029 roku.
Przed rozpoczęciem prac konieczne było wykonanie m.in. kompleksowych badań archeologicznych na terenie przyszłej budowy. Badania archeologów właśnie się zakończyły, co otwiera drogę do rozpoczęcia kolejnego etapu inwestycji przy ul. Świętojerskiej 9.
Granica dwóch Warszaw
Dziś teren między Długą a Świętojerską może wydawać się spokojną częścią centrum, jednak dawniej Świętojerska była granicą Starej i Nowej Warszawy. Z kolei Długa stanowiła jedną z ważniejszych ulic prowadzących ze Starej Warszawy na przedmieścia w kierunku zachodnim. W pobliżu znajdował się Pałac Krasińskich, a w XVIII wieku działał tu także pierwszy Teatr Narodowy, powołany przez króla Stanisława Augusta. W jego sąsiedztwie mieszkali między innymi aktorzy, funkcjonowały lokale i toczyło się życie miasta.
Jeszcze w XVIII wieku część badanego terenu zajmowały ogrody, stajnie, budynki gospodarcze i pojedyncza zabudowa mieszkalna. Obraz zaczął radykalnie zmieniać się w XIX wieku. Powstawały kamienice, dobudowywano oficyny, a wolne przestrzenie między budynkami kurczyły się do niewielkich podwórek.
– Badania przy ul. Świętojerskiej 9 nie były więc poszukiwaniem „skarbów”. Ich zadanie było znacznie szersze – rozpoznać, zabezpieczyć i udokumentować ślady wcześniejszej zabudowy i życia mieszkańców przed rozpoczęciem prac budowlanych. Za realizację badań odpowiada Stowarzyszenie Starożytników, któremu serdecznie dziękujemy za zaangażowanie i troskę o dziedzictwo Warszawy – stwierdza marszałek Adam Struzik
Co odkryli archeolodzy?
Przy ul. Świętojerskiej 9 badacze odsłonili relikty dawnej zabudowy Warszawy ukazujące układ historycznych posesji i codzienne życie mieszkańców tej części miasta.
– Prace trwały od czerwca do połowy października br. Pozwoliły one zidentyfikować m.in. fundamenty kamienic, oficyn i budynków gospodarczych. Odkrycia od strony ulic Długiej, Świętojerskiej i Nowiniarskiej pokazują, jak przez wieki rozwijała się i zagęszczała zabudowa tego obszaru – zauważa Marzenna Kasprzycka, prezes Stowarzyszenia Starożytników.
Marzena Kasprzycka Archeolog, Prezes Stowarzyszenia Archeologów_Balzola Polska
Galeria z konferencji prasowej
Badania przyniosły nie tylko informacje o dawnym układzie urbanistycznym, lecz także ślady wydarzeń i działalności mieszkańców z różnych okresów historii. Odkryte podczas badań archeologicznych ołowiane kule muszkietowe są uznawane za możliwy ślad insurekcji warszawskiej z 1794 roku. Znaleziono również ceglane fundamenty, które mogą być reliktami XVII-wiecznej kuźni. Archeolodzy natrafili także na fundamenty, piwnice i pozostałości oficyn. Wśród odkryć znalazły się też historyczna studnia i elementy dawnej infrastruktury sanitarnej.
Kule muszkietowe z czasów insurekcji warszawskiej 1794
Sztukateria sakralna schowana w depozycie_Być może pochodzi z nieistniejącego juz koscioła Świętego Jakuba
Cennym znaleziskiem okazał się depozyt sztukaterii i detali kamiennych, w tym fragmenty ozdobione motywami krzyża oraz tablica z datą 1863 roku. Odkryto także kamienie litograficzne, które są związane z działalnością drukarni Bolesława Wierca. Badacze wydobyli też liczne przedmioty codziennego użytku, takie jak fragmenty ceramiki, porcelany, kafli piecowych, fajek oraz monety. Znaleziska pozwolą lepiej odtworzyć życie dawnych mieszkańców tej części Warszawy.
Szczególnie interesującym odkryciem jest najprawdopodobniej przejście prowadzące do lub z getta warszawskiego, które mogło być wykorzystywane przez szmuglerów podczas II wojny światowej. Stanowi ono ważne świadectwo historii miasta i losów jego mieszkańców w czasie okupacji.
Prawdopodobne przejście do Getta Warszawskiego dla szmuglerów.
Eksponaty w Państwowym Muzeum Archeologicznym
Zakończenie pracy archeologów w terenie nie oznacza końca badań. Dokumentacja i materiał zabytkowy będą teraz analizowane przez specjalistów. Osobnego opracowania wymagają między innymi ceramika, porcelana, kafle piecowe, fajki, monety i elementy architektury. Badacze będą poszukiwali analogii, ustalali datowanie, miejsce produkcji i możliwe zastosowanie poszczególnych przedmiotów. Według archeologów cały proces może potrwać nawet 2–3 lata.
Na dalszym etapie prac archeolodzy mogą jeszcze pojawiać się na budowie w ramach nadzorów, między innymi podczas wykonywania instalacji i prac ziemnych przy istniejących obiektach. Teraz wykonawca przystąpi do budowy fundamentów i konstrukcji podziemnej. W kolejnych tygodniach skala prac będzie więc rosła, a budowa stanie się zdecydowanie bardziej widoczna.
Co teraz będzie się działo na budowie?
Przemysław Pokora Kierownik Budowy, Balzola Polska opowiada o nadchodzącej organizacji ruchu
– Budowa wchodzi w kolejny etap realizacji polegający na robotach ziemnych i zabezpieczeniu wykopu. Przewidujemy wzmożony ruch samochodów ciężarowych, czasowe zajęcie fragmentu pasa drogowego i lokalne utrudnienia w ruchu pieszym. Niemniej jednak przejścia i przejazd przez ul. Świętojerską, Telakowską i Freta będzie drożny – dodaje kierownik budowy Przemysław Pokora z Balzola Polska.
